Czym jest zaćmienie Słońca?

Słońce jest około 400 razy szersze od Księżyca — i mniej więcej 400 razy dalej od nas. Dzięki temu niezwykłemu zbiegowi okoliczności oba ciała wydają się na niebie niemal tej samej wielkości. Gdy Księżyc przechodzi między Ziemią a Słońcem w odpowiednim ustawieniu, zasłania część lub całość jasnej tarczy Słońca i rzuca cień na Ziemię.

Co się porusza?

Księżyc krąży wokół Ziemi. Ziemia obraca się wokół własnej osi i okrąża Słońce. Podczas zaćmienia te ruchy łączą się i przesuwają cień Księżyca po dziennej stronie Ziemi. Ciemny, centralny cień to umbra; obserwatorzy w jej obrębie mogą zobaczyć fazę całkowitą. Szerszy półcień daje zaćmienie częściowe.

Trzy rodzaje zaćmień Słońca

Całkowite

W wąskim pasie całkowitego zaćmienia Księżyc w pełni zakrywa jasną powierzchnię Słońca. Niebo ciemnieje jak o zmierzchu i pojawia się słaba korona słoneczna. Okulary trzeba mieć na sobie przed fazą całkowitą i po niej; zdjąć je można wyłącznie w czasie pełnej fazy całkowitej.

Częściowe

Księżyc zakrywa tylko część Słońca. Nie ma bezpiecznej chwili bez okularów; przy każdym bezpośrednim patrzeniu na Słońce potrzebna jest właściwa ochrona.

Obrączkowe

Księżyc wydaje się odrobinę za mały, by zakryć Słońce, i pozostaje jasny pierścień. Pierścień to bezpośrednie światło słoneczne, więc ochrona musi pozostać na miejscu przez cały czas.

Dlaczego nie co miesiąc?

Orbita Księżyca jest nachylona o około pięć stopni względem płaszczyzny orbity Ziemi. Podczas większości nowiów Księżyc przechodzi powyżej lub poniżej Słońca. Zaćmienie następuje tylko w pobliżu punktów przecięcia tych płaszczyzn.

Dlaczego 99% to nie faza całkowita?

Nawet wąski, odsłonięty skrawek Słońca pozostaje niezwykle jasny. Przy 99% okulary zostają na oczach. Przy potwierdzonej 100-procentowej fazie całkowitej w pasie zaćmienia można je na krótko zdjąć. Jeden punkt procentowy oznacza inny widok i inną zasadę bezpieczeństwa.

Hiszpania 2026

12 sierpnia 2026 r. pas całkowitego zaćmienia przebiega przez północną Rosję, Grenlandię, Islandię, Atlantyk i Hiszpanię. Na dużej części północnej Hiszpanii faza całkowita nastąpi tuż przed zachodem Słońca; na południu kraju widoczne będzie głębokie zaćmienie częściowe. Lokalizacje i godziny znajdziesz w naszym przewodniku Hiszpania 2026.

Przed obserwacją przeczytaj Jak używać okularów do zaćmień i sprawdź nasze dokumenty zgodności.