Bij een zonsverduistering schuift de maan tussen de zon en de aarde en dekt de zon af. Bij een maansverduistering staat de aarde tussen de zon en de maan, en haar schaduw maakt de maan donker. Het verschil dat er voor jou echt toe doet, zijn je ogen: naar een zonsverduistering kijk je alleen met een eclipsbril die gecertificeerd is volgens ISO 12312-2 (behalve tijdens de paar minuten totaliteit, en dan alleen binnen de totaliteitszone). Een maansverduistering kun je gewoon met het blote oog bekijken. NASA zegt het kort en duidelijk: "Anders dan bij een zonsverduistering is het altijd veilig om met het blote oog naar een maansverduistering te kijken."
Laatst bijgewerkt: 6 november 2026 (feiten gecontroleerd op 31 oktober 2026)
De twee worden constant door elkaar gehaald, en in het Arabisch lijken de woorden ervoor, كسوف en خسوف, ook nog eens sterk op elkaar. De volgende grote in ons deel van de wereld is een zonsverduistering: op 2 augustus 2027 bedekt de maan de zon volledig boven Zuid-Spanje, Noord-Afrika en Arabië. Hier lees je wat het verschil is, en waarom je maar bij een van de twee een bril nodig hebt.
Wat is het verschil tussen een zonsverduistering en een maansverduistering?
Het draait allemaal om de volgorde van de drie hemellichamen. Bij een zonsverduistering is dat zon, maan, aarde: de maan staat voor de zon en haar schaduw valt op een klein stukje aarde. Bij een maansverduistering is het zon, aarde, maan: de aarde staat in het midden en haar schaduw valt op de maan.
| Zonsverduistering | Maansverduistering | |
|---|---|---|
| Volgorde | Zon, maan, aarde | Zon, aarde, maan |
| Wat wordt donker | De zon, afgedekt door de maan | De maan, in de schaduw van de aarde |
| Maanfase | Alleen bij nieuwe maan | Alleen bij volle maan |
| Waar je hem ziet | Een klein gebied; totaliteit alleen in een smalle strook (ongeveer 258 km breed op 2 augustus 2027) | De hele nachtkant van de aarde, ongeveer de halve wereld |
| Langste totaliteit | Hooguit ongeveer 7,5 minuut; 6 min 23 s op 2 augustus 2027 | Tot ongeveer 1 u 45 min |
| Soorten | Totaal, ringvormig, gedeeltelijk, hybride | Totaal, gedeeltelijk, halfschaduw |
| Hoeveel per jaar | 2 tot 5 | 2 tot 5 (inclusief de zwakke halfschaduwverduisteringen) |
| Oogbescherming | Eclipsbril volgens ISO 12312-2 tijdens elke gedeeltelijke fase; alleen tijdens de totaliteit zonder bril | Nooit nodig |
Bronnen: de eclipspagina's van NASA en de eclipscatalogi van NASA Goddard (aantal per jaar; de langste totale maansverduistering in NASA's catalogus van vijf millennia duurt 106,6 minuten, de langste totale zonsverduistering 7 min 29 s op 16 juli 2186). Breedte van de strook uit NASA's padtabel voor 2 augustus 2027.
Dat je hem maar in een klein gebied ziet, maakt meer uit dan je zou denken. Toen de maan op 12 augustus 2026 de zon afdekte, was er in Spanje alleen totaliteit in een strook dwars door het noorden. Op 2 augustus 2027 loopt de strook van Cádiz en Málaga over de Straat van Gibraltar naar Egypte en Saudi-Arabië. Op onze kaart van de totaliteitszone 2027, land voor land zie je precies waar.
Waarom heb je bij een zonsverduistering een bril nodig en bij een maansverduistering niet?
Omdat je bij een zonsverduistering in de zon kijkt, en bij een maansverduistering naar de maan. Zelfs als 99% van de zon bedekt is, is het dunne randje dat overblijft nog fel genoeg om je netvlies te beschadigen. Daarom zegt NASA dat zonnefilters aan de internationale norm ISO 12312-2 moeten voldoen, en dat "gewone zonnebrillen, hoe donker ook, niet veilig zijn om naar de zon te kijken".
Bij een maansverduistering is het precies andersom: de volle maan wordt donkerder, niet feller. Volgens NASA is het "veilig om met onbeschermde ogen of door een telescoop naar de maan te kijken, bij alle soorten en in alle fasen van een maansverduistering". Geen bril, geen filter, en een verrekijker is juist leuk.
De enige uitzondering bij een zonsverduistering is de totaliteit. Binnen de zone mag je je bril afzetten en kijken zodra de maan de zon helemaal bedekt. Zie je het eerste felle puntje zonlicht terugkomen, dan gaat hij meteen weer op. Buiten de zone, bijvoorbeeld in Madrid, Lissabon of Rome op 2 augustus 2027, is er geen totaliteit en houd je de bril dus de hele tijd op. In onze uitleg zo gebruik je een eclipsbril veilig lopen we het stap voor stap door, en ISO 12312-2 uitgelegd laat zien wat er op een echte bril moet staan.
Waarom wordt de maan rood bij een maansverduistering?
Omdat er nog steeds wat zonlicht bij komt, afgebogen door de atmosfeer van de aarde. NASA legt uit: "Hetzelfde verschijnsel dat onze lucht blauw en onze zonsondergangen rood maakt, kleurt de maan rood tijdens een maansverduistering. Het heet Rayleighverstrooiing." Het blauwe licht wordt in de lucht weggestrooid, het rode komt erdoor en wordt naar de maan gebogen, zo beschrijft ESA het. De maan wordt op dat moment dus eigenlijk verlicht door alle zonsopkomsten en zonsondergangen op aarde tegelijk. Dat is de "bloedmaan", en ernaar kijken is volkomen onschuldig.
Bij een zonsverduistering krijgt de zon zo'n gloed niet. Tijdens de totaliteit zie je de corona, de buitenste atmosfeer van de zon, als bleke slierten rond een zwarte schijf. Die zie je alleen tijdens de totaliteit, en dat is een van de redenen waarom mensen speciaal naar de zone reizen.
Waarom is er niet elke maand een verduistering?
Het is elke maand een keer nieuwe maan en een keer volle maan, dus je zou denken dat er elke maand een zons- en een maansverduistering is. Dat is niet zo, omdat de baan van de maan ongeveer vijf graden schuin staat ten opzichte van die van de aarde. In lesmateriaal van NASA staat dat die helling "ervoor zorgt dat de schaduw van de maan de aarde bij de meeste nieuwe manen mist, ongeveer vijf van de zes keer". Door diezelfde helling gaat de volle maan meestal boven of onder de schaduw van de aarde langs.
Verduisteringen zijn er alleen in twee "eclipsseizoenen" per jaar, als de zon op één lijn staat met de punten waar de maanbaan de baan van de aarde kruist. Volgens NASA "duurt elk seizoen ongeveer 35 dagen", en net geen zes maanden later komt het volgende. Binnen één seizoen krijg je vaak een zons- en een maansverduistering met zo'n twee weken ertussen. De zomer van 2027 heeft er zelfs drie: een heel zwakke halfschaduwmaansverduistering op 18 juli, de totale zonsverduistering op 2 augustus en een halfschaduwmaansverduistering op 17 augustus. In 2026 kwam na de totale zonsverduistering van 12 augustus een gedeeltelijke maansverduistering op 28 augustus.
Wanneer zijn de volgende maansverduisteringen te zien in Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten?
Van nu tot eind 2028 noemt de catalogus van NASA deze. En onthoud: voor een maansverduistering heb je helemaal geen bril nodig.
| Datum | Soort | Maximum (UT) | Zichtbaar vanuit (NASA) | Voor Europa, Noord-Afrika, Midden-Oosten |
|---|---|---|---|---|
| 20 februari 2027 | Halfschaduw | 23:12 | Amerika, Europa, Afrika, Azië | Zichtbaar, maar alleen als een vage schaduw op de maan |
| 18 juli 2027 | Halfschaduw | 16:02 | Oost-Afrika, Azië, Australië, Stille Oceaan | Vrijwel niet te zien (halfschaduwmagnitude 0,003) |
| 17 augustus 2027 | Halfschaduw | 07:13 | Stille Oceaan, Amerika | Hier niet te zien |
| 12 januari 2028 | Gedeeltelijk | 04:13 | Amerika, Europa, Afrika | Zichtbaar: een heel klein hapje uit de maan (kernschaduwmagnitude 0,066) |
| 6 juli 2028 | Gedeeltelijk | 18:19 | Europa, Afrika, Azië, Australië | Zichtbaar (kernschaduwmagnitude 0,389) |
| 31 december 2028 | Totaal | 16:52 | Europa, Afrika, Azië, Australië, Stille Oceaan | Zichtbaar: totaliteit van 16:16 tot 17:27 UT |
Bron: NASA Goddard, maansverduisteringen 2021 tot 2030 (F. Espenak), gecontroleerd op 31 oktober 2026; tijden van de totaliteit op 31 december 2028 van timeanddate. Wat je precies ziet, hangt af van waar de maan op dat moment boven jouw horizon staat.
Ter vergelijking de laatste twee: de totale maansverduistering van 3 maart 2026 was niet te zien vanuit Europa of Afrika, de gedeeltelijke maansverduistering van 28 augustus 2026 wel.
Wat betekenen كسوف en خسوف in het Arabisch?
In het gewone Arabisch gebruik je كسوف (kusuf) voor een zonsverduistering en خسوف (khusuf) voor een maansverduistering: كسوف الشمس, خسوف القمر. In het klassieke Arabisch is het minder strikt. Een fiqh-artikel op IslamOnline schrijft dat beide woorden voor allebei kunnen gelden, maar dat je كسوف voor de zon en خسوف voor de maan kunt reserveren. Daarom lopen ze bij zoekopdrachten vaak door elkaar.
Hetzelfde woordpaar zie je terug bij het gebed tijdens een verduistering. Afhankelijk van de bron heet dat صلاة الكسوف, صلاة الخسوف of صلاة الكسوفين, en IslamOnline noemt al die namen. Voor de praktische vraag geldt de regel van hierboven: voor كسوف الشمس, een zonsverduistering, heb je een gecertificeerde bril nodig, voor خسوف القمر, een maansverduistering, niet. In onze Arabische artikelen gebruiken we voor de verduistering van 2 augustus 2027 altijd كسوف, want het is de zon die verdwijnt.
Welke fabels over verduisteringen kloppen niet?
- "Voor een bloedmaan heb je een speciale bril nodig." Nee. Maansverduisteringen kun je volgens NASA in elke fase met het blote oog bekijken.
- "Een maansverduistering is slecht voor je gezondheid of je eten." Daar is geen bewijs voor. Gulf News zette bij de maansverduistering van september 2025 de wetenschap op een rij: een maansverduistering "heeft geen invloed op de menselijke gezondheid" en verduisteringen "hebben geen effect op voedselveiligheid".
- "Een zonnebril is prima bij een zonsverduistering, als hij maar donker genoeg is." Nee. NASA: "Gewone zonnebrillen, hoe donker ook, zijn niet veilig om naar de zon te kijken."
- "Bij 99% bedekking kun je zonder bril kijken." Nee. Alleen bij volledige bedekking (totaliteit) is het blote oog veilig, en alleen binnen de zone.
- "Oude eclipsbrillen zijn altijd goed." Alleen als ze gecertificeerd en onbeschadigd zijn en nog binnen de termijn vallen die de fabrikant erop heeft gezet. Lees ook kun je eclipsbrillen van 2026 in 2027 nog gebruiken? en nep-eclipsbrillen en brillen die niet aan de norm voldoen.
Is de verduistering van 2 augustus 2027 een zons- of een maansverduistering?
Een zonsverduistering, en een totale. Op maandag 2 augustus 2027 bedekt de maan de zon volledig langs een strook van de Atlantische Oceaan voor Marokko en Zuid-Spanje, over Noord-Afrika, tot Saudi-Arabië, Jemen en Somalië. De langste totaliteit, 6 minuten 23 seconden, is in Egypte bij Luxor (NASA). Overal elders in Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten zie je een gedeeltelijke zonsverduistering, en daarvoor heb je van begin tot eind een eclipsbril nodig. Je lokale tijden vind je in ons tijdschema voor 125 steden, en hier lees je waarom deze verduistering zo lang duurt.
De eclipsbrillen van Tember zijn gecertificeerd volgens EN ISO 12312-2:2015 en hebben de CE-markering. Het certificaat en de testrapporten staan op onze pagina met conformiteitsdocumenten. Ze zijn er in packs van 4 tot 100 stuks. Bekijk de brillen. Liever via Amazon? Het 4-pack staat ook op Amazon.nl.
Veelgestelde vragen
Heb ik een bril nodig voor een maansverduistering?
Nee. Volgens NASA kun je een maansverduistering in elke fase veilig bekijken met het blote oog, een verrekijker of een telescoop. Eclipsbrillen zijn alleen voor zonsverduisteringen.
Wat is het belangrijkste verschil tussen een zonsverduistering en een maansverduistering?
Bij een zonsverduistering schuift de maan tussen de zon en de aarde en dekt de zon af. Bij een maansverduistering staat de aarde tussen de zon en de maan, en de schaduw van de aarde maakt de maan donker.
Wat is zeldzamer, een zonsverduistering of een maansverduistering?
Wereldwijd zijn er van allebei 2 tot 5 per jaar. Maar een maansverduistering zie je vanaf ongeveer de halve wereld, een totale zonsverduistering alleen vanuit een smalle strook. Vanaf één vaste plek zijn totale zonsverduisteringen dus veel zeldzamer.
Waarom heet een maansverduistering een bloedmaan?
Tijdens de totaliteit wordt de maan rood: zonlicht dat door de atmosfeer van de aarde gaat, verliest door Rayleighverstrooiing zijn blauwe licht, en het rode licht wordt naar de maan gebogen, leggen NASA en ESA uit.
Is كسوف of خسوف het goede woord voor een zonsverduistering?
In het gewone Arabisch staat كسوف voor de zon en خسوف voor de maan, dus de verduistering van 2 augustus 2027 is كسوف الشمس. In het klassieke Arabisch wordt soms elk van de twee woorden voor allebei gebruikt.
Mag ik ooit zonder bril naar een zonsverduistering kijken?
Alleen tijdens de totaliteit, als de maan de zon helemaal bedekt, en alleen binnen de totaliteitszone. Tijdens elke gedeeltelijke fase en overal buiten de zone gebruik je een eclipsbril die gecertificeerd is volgens ISO 12312-2.
Bronnen
- NASA: Eclipses (stand van de hemellichamen, maanfasen, zichtbaarheid)
- NASA: Eclipses, skywatching (veiligheid bij maansverduisteringen, eclipsseizoenen)
- NASA: Eclipse safety (ISO 12312-2, zonnebrillen)
- NASA: Types of eclipses
- NASA: What you need to know about the November 2022 lunar eclipse (Rayleighverstrooiing)
- ESA: What is a lunar eclipse?
- NASA My NASA Data: Why don't we have solar eclipses every month? (helling van vijf graden)
- NASA Goddard: catalogus van zonsverduisteringen over vijf millennia en van maansverduisteringen (verduisteringen per jaar, langste totaliteit)
- NASA Goddard: maansverduisteringen 2021 tot 2030
- NASA Goddard: pad van de totale zonsverduistering van 2 augustus 2027
- timeanddate: totale maansverduistering van 31 december 2028
- American Astronomical Society: oogveiligheid
- IslamOnline (fiqh): صلاة الكسوفين
- Gulf News: Lunar eclipse 2025 myths